Van de week keken mijn vriendin en ik een Disney film. Dat doen we wel eens vaker na een drukke week. Ineens schoot door mijn hoofd wat studenten van me, toen ik nog lesgaf aan de Hogeschool Utrecht, eens hadden uitgezocht; namelijk dat de kans dat een belangrijk persoon in het leven van de hoofdpersoon sterft in een Disneyfilm 3 maal hoger ligt, dan in een reguliere film. Terwijl ik dat zei tegen mijn vriendin, kwam in de film die we keken de volgende quote langs: “Je moet niet over mama praten, ik wil niet dat papa verdrietig wordt”. Deze zin klinkt al verschrikkelijk verdrietig in een film, maar waarom ik er zo door geraakt werd, is omdat dit een zin is die ik helaas al veel vaker gehoord heb in het echte leven.

 

En al hoe triest het besef is dat deze zin niet door iemand bedacht is, maar uit het leven werd gegrepen, wat me pas echt aan het denken zette, is de keren dat – nadat een kind deze zin uitsprak – het van iemand een compliment kreeg. Een compliment, omdat het zo verstandig was, zo goed met het verlies omging. Ik word zo verdrietig en ook boos van deze misvatting. Iets doodzwijgen is geen goede oplossing, en niet over mama praten is zeker geen goed idee. Mama blijft een onderdeel van het leven uitmaken, ook als mama al jaren geleden gestorven is.

 

Beter is het, om het kind juist aan te sporen over mama te spreken. Om het uit te leggen, dat het niet erg is dat papa verdrietig wordt als er over mama gesproken wordt, omdat de herinnering aan mama en de confrontatie met dat ze er nu niet meer is, een nare confrontatie kan zijn. Dat hij het lastig kan vinden, dat hij zoveel dingen niet meer kan delen met mama. Daarop voortbordurend, kan uiteraard ook het gemis van het kind of de kinderen besproken worden.

 

Het wordt tijd dat we kinderen niet langer complimenteren als ze dit soort uitspraken doen, maar hen uitnodigen juist wel te vertellen over mama; te vertellen wie hun moeder was, wat mooie herinneringen zijn, wat momenten zijn dat je haar het hardste mist… Om zo de herinnering aan een dierbaar persoon levend te houden.

 

Gelukkig hoorde ik pasgeleden ook een verhaal, dat compleet de andere kant op ging. Daar was een moeder (ik weet het, het gaat vandaag alleen maar over dode moeders, sorry daarvoor) die wist dat ze zou komen te overlijden op korte termijn, die al haar vrienden had gevraagd om een beschrijving te geven van haar, compleet met foto’s.

En zo, kreeg het kind, op de dag van de uitvaart, een boek vol met herinneringen aan haar moeder. Herinneringen van al haar vrienden, collega’s, kennissen, over de persoon die ze was en wat ze voor diegene betekend had. Dát is volgens mij waar veel meer waarde in zit, omdat met een fantastisch boek als dat, het kind in staat is, om op een eigen gekozen moment herinneringen op te kunnen halen, ook als de eigen herinneringen beginnen te vervagen.